Een reportage van de Oostenrijkse omroep ORF, vorig jaar op 10 november 2025 uitgezonden bij gelegenheid van de 25-jarige herdenking. Bron: YouTube
Het Duitse journaal op 11 november 2000 op de zender ZDF, enkeke uren na de brand in Kaprun. Bron: YouTube
Vandaag is het precies 26 jaar geleden dat bij de Kaprun-treinramp 155 mensen om het leven kwamen. De brand op zaterdag 11 november 2000 in de gletsjertrein van de Kitzsteinhorn geldt nog altijd als een van de grootste tragedies in het Oostenrijkse wintersporttoerisme. Het is een onherstelbaar litteken in de geschiedenis van Kaprun en de Kitzsteinhorn.
Na het vertrek van de bergtrein Gletscherbahn 2 die dag, rond een uur of negen, wijst er nog niets op de vreselijke gebeurtenissen van enkele momenten later. De bestemming is de 3200 meter hoge Kitzsteinhorn. De steile spoorbaan is bijna 4 kilometer lang, waarvan 3300 meter door een tunnel loopt. De trein had een capaciteit van 180 passagiers. Op het moment dat trein net en aantal minuten de spoortunnel in is gereden, breekt er brand uit in het achterste gedeelte van de trein.
Het skigebied van de Kitzsteinhorn was in 2000 bereikbaar via twee zogenoemde Gletsjerbahnen. Gletscherbahn 1 werkte met een bovengrondse kabellift, Gletscherbahn 2 was een funiculaire, een kabeltrein. De steile, smalle spoorweg is 3.900 meter lang, waarvan 3.300 meter door een tunnel loopt. Er reden twee treintjes, elk in hun eigen spoor. Het ene bracht de toeristen naar boven terwijl het andere tegelijkertijd naar beneden ging. Elk treintje had een capaciteit van 180 passagiers.
Onderzoek naar de ramp wees later uit dat de oorzaak te vinden was in een defecte ventilatorkachel. Een ontwerpfout in de kachel zorgde voor oververhitting, waardoor het verwarmingselement losraakte en in brand vloog. Dit vuurtje werd aangewakkerd door een langzame lekkage van hydraulische vloeistof, wat leidde tot een explosie en een kettingreactie van branden.
Twee Nederlanders komen om
Twaalf passagiers weten aan de vuurzee en giftige rook ontsnappen. Eén van hen is een brandweerman. Hij waarschuwt de anderen dat ze níet naar boven moeten vluchten, weg van de brandende cabine, hoewel dat het meest logische lijkt. Daar vallen ook de meeste slachtoffers. Ze moeten naar de uitgang beneden vluchten, zegt de brandweerman, voorbij de vuurhaard dus. De meesten kiezen de fatale uitweg. Bij de brand komen ook twee Nederlanders om het leven: de toen 22-jarige Claudia Mayer uit Amstelveen en haar vriend Barry Stadman (26) uit Amsterdam. Ze waren in Kaprun als toeschouwer voor een snowboardwedstrijd.
Niemand verantwoordelijk
Het ongeval werd uitgebreid onderzocht en talloze juridische procedures leiden er na ruim acht jaar toe dat uiteindelijk niemand verantwoordelijk kon worden gehouden voor de tragische gebeurtenis. De nabestaanden van de 155 dodelijke slachtoffers kregen een schadevergoeding van 13,9 miljoen euro, 30.000 euro voor elk van hen. Omdat er geen mensen zijn veroordeeld, is het bedrag betaald door de Oostenrijkse staat, de betrokken bedrijven en verzekeringsmaatschappijen.
Burgemeester: 'Ik was toen een peuter'
Twee jaar na de treinramp -in 2002- was Sneeuw Magazine-hoofdredacteur Eddy Jansen in Kaprun om een reportage te maken voor Ski Magazine, destijds het blad van de N Ski V. Jansen: ,,Ik trof er een enorm litteken aan. De ingang van de tunnelbuis was dichtgemaakt; het bood een sinistere aanblik. Het ongeval met de bergtrein heeft in alle geledingen van Kaprun zóveel impact gehad, dat mensen er nauwelijks over willen en durven te praten. Inmiddels slijt het wel enigszins, maar verdwijnen zal het nooit”.
Jansen sprak in 2025 voor Wintersport Magazine bij de 25-jarige herdenking met de huidige burgemeester van Kaprun-Zell am See, Dominik David. ,,In onze gemeente zijn de afgelopen jaren talrijke medewerkers die in 2000 nog in functie waren, vertrokken of met pensioen gegaan. Ik ben zelf nog maar 30 jaar en was dus ten tijde van het ongeluk een peuter. Mijn herinneringen aan het ongeluk zijn vooral gevormd door verhalen van anderen. Ik ben mij niettemin bewust van de verantwoordelijkheid van de gemeente en ondersteun uiteraard de jaarlijkse herdenkingsdag en contacten met de nabestaanden.”
Elk jaar herdenkingsbijeenkomst
De spoortunnel is dicht en gaat nooit meer open. De liften Gletsjerbahn 1 en 2 gemoderniseerd. De gondels heten inmiddels GletsjerJet 1 en 2 en met de later gebouwde GletsjerJet 3 en 4 bereik je snel de top van de Kitzsteinhorn. Cijfers van de liftmaatschappij lieten zien dat de belangstelling voor de top van de Kitzsteinhorn nog steeds bijzonder groot is. Het bedrijf heeft jonge leidinggevenden aan het roer die het ongeluk alleen kennen uit verhalen van derden, bij de toeristenbond werken ook jonge leidinggevenden en in de gemeente Kaprun is zoals gezegd een jonge burgemeester actief. Elk jaar is er in Kaprun een herdenkingsbijeenkomst waarvoor alle nabestaanden, familieleden en overlevenden zijn uitgenodigd. In het dorp is een indrukwekkend monument ingericht met de namen van alle 155 slachtoffers.